| Strona główna | Adres i telefon | Historia i atuty | Zakres działania | Teren działania | Kwalifikacje |
|
Przyjmowanie zgłoszeń | Telefony kontaktowe do położnych | Położne | Kompetencje położnej |
| Publikacje | Konferencje | Konkursy | Targi | Prawa noworodka | Najczęstsze pytania | Zdjęcia | Linki
|

Zakres kompetencji położnej środowiskowej/rodzinnej

(przedruk ze strony Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych http://www.izbapiel.org.pl/)

Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych

Opracowane przez Zespół Ekspertów
Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych



Charakterystyka położnej środowiskowej/rodzinnej

Położna środowiskowa/rodzinna to położna zatrudniona w podstawowej opiece zdrowotnej realizująca zadania z zakresu opieki nad rodziną, szczególnie z zakresu opieki położniczo-ginekologicznej i nad dzieckiem.

Z uwagi na specyfikę miejsca świadczenia usług położna środowiskowa podejmuje działania z zakresu:

·       promocji zdrowia

·       profilaktyki chorób

·       świadczeń pielęgnacyjnych

·       świadczeń leczniczych

·       świadczeń diagnostycznych

·       świadczeni rehabilitacyjnych

Położna środowiskowa realizuje kompleksową opiekę nad rodziną w zakresie zgodnym z jej przygotowaniem zawodowym, obejmującym:

·       opiekę przedkoncepcyjną

·       opiekę okołoporodowi nad kobietą, noworodkiem i rodziną

·       opiekę w schorzeniach ginekologicznych i onkologicznych

·       opiekę nad płodem, noworodkiem i niemowlęciem

·       opiekę nad kobietą w każdym okresie życia

Położna środowiskowa/rodzinna wykonuje swoje obowiązki zgodnie z następującymi przepisami prawnymi:

 

1.     Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 91, poz. 410)

2.     Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 2 września 1997 r. w sprawie zakresu i rodzaju świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych wykonywanych przez pielęgniarkę samodzielnie, bez zlecenia lekarskiego oraz zakresu i rodzaju takich świadczeń wykonywanych przez położną samodzielnie 
(Dz. U. Nr 116, poz. 750)

3.     Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 
z późn. zm.)

4.     Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. Nr 41, poz. 178)

5.     Kodeks Pracy

6.     Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 lipca 1997 r. w sprawie wymogów jakim powinny odpowiadać pod względem technicznym i sanitarnym urządzenia i pomieszczenia w których można wykonywać indywidualną praktykę pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 85, poz. 543)

7.     Kodeks Etyki Zawodowej Polskiej Pielęgniarki i Położnej

8.     Ustalone standardy praktyki zawodowej

9.     inne

Położna środowiskowa/rodzinna jest zobowiązana do zapewnienia kompleksowej i całościowej opieki powierzonym jej podopiecznym.

 

W sytuacji przekraczającej jej kompetencje położna winna niezwłocznie skierować podopieczną do lekarza.

Położna jest zobowiązana do przestrzegania dyscypliny pracy oraz przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

 

Opis stanowiska pracy

 

Kryteria

Wymogi

wykształcenie

·        dyplom szkoły położnych

·        posiadanie prawa wykonywania zawodu

·        ukończony kurs kwalifikacyjny dla położnych środowiskowych/rodzinnych

dodatkowe wymogi:

·        specjalizacja dla położnych środowiskowych / rodzinnych

·        ukończone inne formy doskonalenia przydatne do realizacji przypisanych zadań

·        inne

wiedza

·        położnictwo, ginekologia, neonatologia, pediatria, psychologia, socjologia, pedagogika, epidemiologia, filozofia i inne dziedziny opieki medycznej i nauk humanistycznych w stopniu określonym w programie szkoły położnych i co najmniej kursu kwalifikacyjnego dla położnych środowiskowych

·        polityka społeczna i zdrowotna państwa, w tym systemu ubezpieczeń społecznych, organizacji i zasad i funkcjonowania opieki zdrowotnej w kraju i regionie działania położnej

·        organizacja, zasady funkcjonowania i zadania zespołów POZ zarządzanie w POZ

·        aktualne programy promocji zdrowia i programy profilaktyczne wyznaczające kierunki działań w opiece nad kobietą i rodziną

·        podstawy prawne regulujące udzielanie świadczeń zdrowotnych przez położne środowiskowe/rodzinne

·        odpowiedzialności cywilna i zawodowa

umiejętności

·        zawodowe określone wykazem w programie szkoły położnych i kursu kwalifikacyjnego dla położnych środowiskowych

·        efektywnego komunikowania się

·        planowania działań i praktycznego podejścia do planowania

·        współpracy w zespole i z zespołem

·        pozyskiwania współpracowników

·        nawiązywania kontaktów

doświadczenie

·        odbycie ustawowo określonego stażu

cechy osobowości

·        komunikatywności

·        operatywności

·        kultura osobista

·        uczciwości

·        rzetelności

·        pracowitości

·        otwartości

·        zaangażowanie

·        odpowiedzialności

zainteresowania

·        w zakresie rozwoju praktyki zawodowej

·        w zakresie pracy z rodziną

umiejętności szczególne

·        samodzielności wykonywania kompleksowych świadczeń i prowadzenia programów promocyjnych i profilaktycznych

·        współpracy w zespole

·        współpracy z organizacjami społecznymi i instytucjami działającymi na rzecz kobiet i rodzin i in.

współpraca

·        z lekarzem rodzinnym, pediatrą, pielęgniarką środowiskową/ rodzinną oraz pracownikiem socjalnym

·        z oddziałami położniczo/ginekologicznymi i noworodkowymi w obszarze działania

·        z lekarzem położnikiem i ginekologiem udzielającym świadczeń specjalistycznych w obszarze działania położnej

 

Służbowe podporządkowanie stanowiska pracy

 

Stanowisko podporządkowane jest bezpośrednio położnej koordynującej odpowiedzialnej za realizację świadczeń w opiece nad matką i dzieckiem.

 

Funkcje pracownika

1.     Realizowanie funkcji:

a.     wychowawczej

b.     opiekuńczej

c.     promowania zdrowia

d.     profilaktycznej

e.     diagnostycznej

f.      terapeutycznej

g.     rehabilitacyjnej

   w stosunku do wszystkich podopiecznych.

 

2.     Realizowanie kompleksowej, holistycznej i indywidualnej opieki nad kobietą, noworodkiem i rodziną.

3.     Planowanie, realizowanie i ocenianie świadczeń wykonywanych na rzecz podopiecznych.

4.     Określanie zapotrzebowania na opiekę położniczą w obszarze działania.

 

Kryteria oceny pracy dla danego stanowiska

 

1.     Jakość realizowanych świadczeń.

2.     Dokładność i terminowość wykonania poszczególnych świadczeń.

3.     Planowanie pracy i sposób jej realizacji.

4.     Współpraca w zespole z innymi profesjonalistami.

5.     Satysfakcja z opieki odbiorców świadczeń.

6.     Udział w różnych formach doskonalenia zawodowego.

 

       I.          Zakres obowiązków i odpowiedzialności

A.   Promocja zdrowia i profilaktyka chorób

1.     Diagnozowanie zagrożeń zdrowia rodziny, przebiegu ciąży i rozwoju płodu oraz innych, na które narażona jest rodzina w środowisku zamieszkania.

2.     Ocena zagrożenia zdrowia wynikająca z działania czynników szkodliwych w środowisku pracy kobiety.

3.     Edukacja kobiety we wszystkich okresach życia do prowadzenia samoobserwacji i podejmowania działań likwidujących czynniki ryzyka.

4.     Udzielanie porad kobietom w zakresie samoopieki i samopielęgnacji w zdrowiu i profilaktyce chorób.

5.     Ocena poziomu wiedzy, umiejętności i motywacji z zakresu zachowań zdrowotnych podopiecznych.

6.     Prowadzenie edukacji zdrowotnej, w tym dokonywanie wyboru metod postępowania edukacyjnego i doradztwa w zależności od potrzeb kobiety.

7.     Kształtowanie prozdrowotnego stylu życia kobiety i jej rodziny.

8.     Motywowanie kobiet w przebiegu ciąży i połogu fizjologicznego do aktywnego życia.

9.     Realizacja programów promocji zdrowia i programów profilaktyki chorób w odniesieniu do noworodków, kobiet i ich rodzin.

10. Wspieranie rodziny w organizowaniu środowiska domowego sprzyjającego zdrowiu.

11. Inicjowanie i organizowanie - wsparcia dla kobiety, rodziny i środowiska w sytuacjach tego wymagających.

12. Wskazywanie możliwości wsparcia społecznego.

13. Poradnictwo w zakresie świadomego rodzicielstwa, planowania rodziny i wychowania seksualnego.

14. Prowadzenie czynnego poradnictwa w zakresie profilaktyki chorób wieku dziecięcego.

15. Prowadzenie czynnego poradnictwa w zakresie profilaktyki chorób ginekologicznych, onkologicznych i społecznych (szczególnie - wykonywanie badań piersi oraz edukacja w tym zakresie a także wykonywanie badania cytologicznego).

16. Prowadzenie programu przygotowania do porodu z uwzględnieniem porodu rodzinnego.

17. Promowanie karmienia naturalnego.

18. Prowadzenie edukacji w zakresie odżywienia w poszczególnych okresach życia kobiety i dziecka.

19. Prowadzenie szerokiej edukacji w zakresie zapobiegania zakażeniom HIV oraz chorobom przenoszonym drogi płciową.

B.    Opieka przedkoncepcyjna

1.     Zapewnienie poradnictwa w zakresie zdrowego stylu życia.

2.     Przygotowywanie do świadomego planowania rodziny.

3.     Nauczanie metod rozpoznawania płodności i stosowania środków i metod zapobiegających nieplanowanej ciąży.

4.     Mobilizowanie oraz kierowanie kobiet i mężczyzn do wykonywania badań specjalistycznych przed planowaniem ciąży.

5.     Rozpoznawanie czynników zagrażających dla prawidłowego przebiegu przyszłej ciąży celem jak najszybszego skierowania kobiety do ginekologa.

C.    Opieka okołoporodowa

1.     Objęcie czynną i systematyczną opieką wszystkich kobiet ciężarnych, położnic, noworodków oraz ich rodzin w obszarze swojego działania.

2.     Zapewnienie profesjonalnej opieki wszystkim kobietom i noworodkom z określonymi problemami zdrowotnymi (leczonym w domu, przewlekle chorym jak również przygotowywanym do leczenia szpitalnego a także po leczeniu szpitalnym).

3.     Samodzielne planowanie i realizowanie opieki nad kobietą, noworodkiem i rodziną.

4.     Przygotowanie i wspieranie rodziny w opiece świadczonej na rzecz jej kobiety i dziecka.

5.     Inicjowanie, wspieranie i aktywizowanie kobiet i rodzin do samoopieki.

6.     Zbieranie informacji na temat kobiety, rodziny i środowiska.

7.     Dokonywanie oceny stanu zdrowia kobiety (ciężarnej, rodzącej, położnicy) oraz noworodka i niemowlęcia w celu określenia zapotrzebowania na opiekę położniczą:

·       gromadzenie informacji,

·       wykonywanie badań diagnostycznych (pomiary, obserwacje, pobieranie materiału do badań laboratoryjnych),

·       wykonywanie badania fizykalnego kobiety (ogólnego i położniczego) i noworodka ocena stanu psychicznego i emocjonalnego kobiety.

8.     Samodzielne planowanie i realizowanie świadczeń na rzecz kobiety, noworodka i rodziny oraz ocenianie ich wyników:

·       ustalanie diety w poszczególnych okresach życia kobiety w ciąży fizjologicznej i ciąży wysokiego ryzyka,

·       wykonywanie i interpretację badań służących ocenie stanu zdrowia płodu i ciężarnej polegających na badaniu położniczym wewnętrznym, zewnętrznym i kardiotokografii,

·       wykonywanie EKG pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

·       prowadzenie bilansu wodnego,

·       prowadzenie i przyjęcie porodu fizjologicznego,

·       nacięcie, znieczulenie miejscowe i szycie krocza naciętego oraz pękniętego według obowiązujących standardów postępowania,

·       wykonywanie zabiegu Credego u noworodka,

·       zdejmowanie szwów,

·       wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna,

·       doraźne podawanie tlenu,

·       zakładanie cewnika do pęcherza moczowego i usuwanie założonego cewnika,

·       udzielanie pomocy położniczej w nagłych przypadkach przed przybyciem lekarza,

·       udzielenie pomocy ręcznej w porodach miednicowych,

·       ręczne wydobycie łożyska w przypadku krwotoku (masaż macicy, zabieg Credego), podawanie leków obkurczających macicę,

·       tamponowanie pochwy w przypadku pchnięcia szyjki macicy,

·       obrót wewnętrzny w przypadku porodu bliźniaczego, gdy po urodzeniu się pierwszego płodu drugi znajduje się w położeniu poprzecznym, a zawiodła próba wykonania obrotu zewnętrznego,

·       ćwiczenia usprawniające w ciąży, połogu i schorzeniach ginekologicznych,

·       prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z unieruchomienia,

·       prowadzenie usprawnienia ruchowego (siadanie, pionizacja, nauka chodzenia, nauka samoobsługi),

·       prowadzenie gimnastyki oddechowej oraz ćwiczeń wzmacniających mięśnie brzucha i dna miednicy,

·       prowadzenie ćwiczeń relaksujących,

·       ocena noworodka według skali Apgar.

9.     Realizacja świadczeń zleconych przez lekarza.

10. Monitorowania rozwoju ciąży prawidłowej oraz przebiegu połogu.

11. Monitorowanie rozwoju płodu i noworodka.

12. Realizacja badań diagnostycznych w celu wczesnego wykrywania zaburzeń lub patologii w ciąży, porodu i połogu oraz urazu u noworodka.

13. Prowadzenie ćwiczeń gimnastycznych i innych zajęć przygotowujących do odbycia porodu.

14. Samodzielne podawanie leków w sytuacjach bezwzględnej konieczności zgodnie z aktualnymi przepisami prawnymi.

15. Kierowanie do lekarza w każdej sytuacji wykrycia zagrożenia lub nieprawidłowości u kobiety, płodu lub noworodka.

16. Prowadzenie porodu fizjologicznego.

17. Zapewnienie wsparcia dla kobiety i rodziny w czasie przeżywania sytuacji trudnych, zwłaszcza w przypadku choroby lub utraty ciąży lub dziecka.

 

D.   Opieka w schorzeniach ginekologicznych

1.     Sprawowanie całościowej, holistycznej opieki nad kobietami w schorzeniach ginekologicznych w każdym okresie życia kobiety.

2.     Planowanie i realizacja świadczeń na rzecz kobiet i ich rodzin oraz dokonywanie oceny ich wyników:

·       płukanie pochwy,

·       wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna,

·       doraźne podawanie tlenu,

·       zakładanie cewnika do pęcherza moczowego i usuwanie założonego cewnika,

·       dobór sposobów i opatrywanie ran, odleżyn (do III ° włącznie) pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

·       doraźną modyfikację dawki leczniczej leku przeciwbólowego w leczeniu choroby nowotworowej u chorych przewlekle, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

·       ćwiczenia usprawniające w schorzeniach ginekologicznych,

·       ćwiczenia zapobiegające nietrzymaniu moczu u kobiet,

·       prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z unieruchomienia,

·       prowadzenie usprawnienia ruchowego (siadanie, pionizacja, nauka chodzenia, nauka samoobsługi),

·       wykonywanie zleceń lekarskich.

3.     Wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych w zależności od potrzeb.

 

E.    Rozwój zawodowy

1.     Analizowanie wyników własnych działań zawodowych.

2.     Inicjowanie zmian praktyki zawodowej, zgodnie z nabytym doświadczeniem, wynikami prowadzonych lub opublikowanych badań naukowych, nowościami w dziedzinie nauk medycznych i humanistycznych.

3.     Udział w szkoleniach prowadzonych przez zatrudniający zakład.

4.     Samokształcenie.

 

Położna środowiskowa/rodzinna ponosi indywidualną odpowiedzialność za dokonaną ocenę sytuacji powierzonych jej podopiecznych (kobiety i/lub jej rodziny) oraz wyniki podjętych działań a także za czynniki ilościowe i jakościowe realizacji praktyki.

 

     II.          Zakres pełnomocnictw i uprawnień

Położna posiada uprawnienia i pełnomocnictwa do:

1.     Samodzielnego udzielania pierwszej pomocy w sytuacjach nagłego pogorszenia się zdrowia podopiecznych do czasu przybycia lekarza.

2.     Wyboru sposobu, metody, formy, miejsca i czasu wykonywania świadczeń pielęgnacyjnych.

3.     Decydowania o sposobie przygotowania podopiecznych do zabiegów.

4.     Decydowania o formie i zakresie edukacji zdrowotnej i poradnictwa.

5.     Korzystania z dokumentacji zespołu lekarza rodzinnego i ginekologa w zakresie niezbędnym do postawienia diagnozy pielęgniarskiej.

6.     Zgłaszania swoich uwag, spostrzeżeń i propozycji w zakresie postępowania z podopiecznymi i pracy zespołu.

7.     Uzyskiwania od pozostałych członków zespołu potrzebnych informacji.

8.     Odmowy wykonania zlecenia lekarskiego niezgodnego z jej sumieniem z podaniem przyczyny na piśmie.

9.     Uzyskiwania informacji mających wpływ na zdrowie własne (HIV, Hbs).

Czynnego udziału w szkoleniach oraz korzystania z materiałów i środków dydaktycznych.

Data ostatniej aktualizacji: 16. czerwiec 2003 r.

................................